Tiên La: Đền thiêng trên đất cổ

 Lễ cung rước Thánh mẫu tại Lễ hội Tiên La

       Câu chuyện về đền Tiên La vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay, kể về một nữ tướng xuất sắc mang tên Vũ Thị Thục, hay còn được gọi là Thục Nương. Bà được sinh ra trong một gia đình làm nghề bốc thuốc, chữa bệnh, đẹp người, đẹp nết, văn võ song toàn, giàu lòng nhân ái yêu nước thương dân.

      Năm 18 tuổi, Thục Nương đính hôn với con trai trưởng huyện – Phạm Danh Hương. Trước ngày cưới, Thục Nương đã bị quân lính của Tô Định – lúc bấy giờ là viên quan Thái thú của bọn phong kiến phương Bắc bắt về ép gả cho hắn. Tô Định được biết đến là kẻ vốn tham tiền bạc của cải, háo sắc và lại vô cùng tàn độc. Thục Nương nhất quyết không chịu khuất phục nên nên Tô Định đã tìm cách giết hại cha Thục Nương và Phạm Danh Hương, sau đó lùng bắt bà về.

       Thục Nương được dân làng giúp đỡ chạy thoát, tìm đường ra bờ sông, chèo thuyền vài ngày ròng rã thì tới được vùng đất Đa Cương hương. Tại đây, bà đã chiêu binh mãi mã để khởi nghĩa chống lại quân xâm lược phương Bắc với 4 chữ vàng “Bát Nạn tướng quân”. Nghĩa quân do bà lãnh đạo ngày càng lớn mạnh, cùng lúc đó, bà nghe tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa ở Hóc Môn, ngay lập tức Thục Nương đã đem quân hợp sức với Hai Bà Trưng để đánh bại quân địch. Thục Nương được phong làm Đông Nhung Đại Tướng Quân. Sau đó nhà Hán đã sai Mã Viện sang đánh chiếm lại nước ta một lần nữa. Giặc mạnh, binh yếu, đến cuối năm 43, nghĩa quân thất bại nặng nề, Hai Bà Trưng đã hy sinh anh dũng. Thục Nương cùng nghĩa quân lui về cố thủ tại Tiên La. Ngày 17 tháng 3 năm 43, bà đã rút gươm tự tiết tại gò Kim Quy bên dòng sông Tiên Hưng. Nhân dân thương tiếc đã lập đền thờ để tưởng nhớ công lao của bà.

       Được xây dựng trên gò Kim Quy với diện tích lên đến hơn 6.000m2, đền Tiên La có cấu trúc “tiền nhất – hậu đinh” theo đúng kiểu cổ từ cột, kèo đến vòm mái uốn cong mang dáng hình con rồng bay lên. Đền có ba tòa điện chính đó là: Đại Bái (hay còn gọi là Tiền tế), Trung tế và Hậu điện. Các tòa điện bái đường hay thượng điện được xây dựng bằng gỗ tứ thiết, trạm trổ công phu các hình long – lân – quy – phượng, xen kẽ đó là các hình thông – trúc – cúc – mai.

       Sau nhiều lần tu sửa, đền Tiên La được mở rộng với quy mô lớn cùng với đó là nhiều công trình như cổng đền, toàn tiền tế, tòa trung tế hay thượng điện đều được trùng tu, tu sửa. Nơi đây còn lưu giữ được rất nhiều những đồ tế quý có giá trị thẩm mỹ và giá trị vô cùng lớn từ thời Lê, cùng các bia đá, chuông lớn có giá trị quý giá. Chính vì thế mà ngày nay, đền Tiên La là một trong những địa điểm du lịch Hưng Yên hấp dẫn.

                                 Lễ hội Tiên La hàng năm thu hút đông đảo du khách thập phương về tham dự

     Hàng năm, cứ đến ngày 10 tháng 3 âm lịch xã Tiên La lại tổ chức Lễ hội đền Tiên La để tưởng nhớ công ơn của Bát Nạn tướng quân. Lễ hội thu hút đông đảo du khách khắp nơi tới dự. Tham gia lễ hội có rất nhiều trò chơi dân gian độc đáo, như têm trầu cánh phượng, kéo co, pháo đất, thi giã bánh giầy..vv…

       Lễ hội Tiên La năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 26 - 30/4/2026 (tức ngày 10 - 14/3 năm Bính Ngọ) tại đền Tiên La, xã Tiên La, tỉnh Hưng Yên với nhiều hoạt động đặc sắc và hấp dẫn. Lễ khai mạc và lễ bái yết sẽ diễn ra vào tối ngày 26/4 (tức ngày 10/3 âm lịch), bao gồm các hoạt động: Nổi trống khai hội, trình diễn pháo hoa điện nghệ thuật, biểu diễn rồng - lân và chương trình nghệ thuật đặc sắc.

       Đền Tiên La mang những đặc trưng tiêu biểu của nền văn hóa đồng bằng sông Hồng với những nét đẹp truyền thống riêng có của vùng quê Tiên La nói riêng, Hưng Yên nói chung. Đến với lễ hội, người dân không chỉ được thư thái với cảnh sắc thiên nhiên vô cùng yên bình mà có thể cầu bình an cho gia đình và người thân; góp phần vào công cuộc xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc của dân tộc.

Hoàng Thủy