Tháng ba giỗ Mẫu Tiên La

 Đền Tiên La tọa lạc tại thôn Tiên La, xã Tiên La

     Lịch sử đã khẳng định: Hai Bà Trưng cùng với các nữ tướng (đứng đầu là Đông Nhung Đại tướng Vũ Thị Thục) là hình ảnh tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam, làm rạng rỡ nòi giống Tiên Rồng. Những chiến công hiển hách của Đông Nhung Đại tướng Vũ Thị Thục đã được sử sách ghi danh và muôn đời các thế hệ người dân Việt Nam tôn vinh, ca ngợi. Nhiều năm đã trôi qua, quần thể khu di tích thờ Đông Nhung Đại tướng Vũ Thị Thục vẫn còn đó, được đời đời cháu con và nhân dân hương khói, giữ gìn. Hương Đa Cương xưa, nơi Đông Nhung Đại tướng tụ binh, dựng cờ khởi nghĩa và yên nghỉ vĩnh hằng đã đổi thay, phát triển. Đền thờ Thánh mẫu Đông Nhung Đại tướng Vũ Thị Thục tọa lạc ở hai bên bờ sông Tiên Hưng với kiến trúc uy nghi, lộng lẫy, từng bước xứng tầm với công lao to lớn của người nữ anh hùng dân tộc, trở thành một trong những điểm nhấn du lịch văn hóa tâm linh của xã.

     Đền Tiên La được xây tại gò Kim Quy (nằm giữa thôn Tiên La) theo đúng nguyên mẫu kiến trúc cổ “tiền nhất, hậu đinh”, từ cột, kèo đến đao mái uốn cong với kiểu dáng lưỡng long chầu nguyệt, trên diện tích gần 6.000m². Mặt trước đền hướng ra sông Tiên Hưng, gần ngã ba đổ ra sông Luộc. Đền có 3 tòa điện chính là: tiền tế, trung tế và hậu điện hay còn gọi là hậu cung. Đặc biệt, toàn bộ vật liệu xây dựng đều bằng đá, riêng hậu cung gồm 3 gian, trong đó gian giữa là ngai và tượng thờ Bát Nạn tướng quân Vũ Thị Thục, xung quanh thờ các tướng sĩ của bà. Trên nóc hậu cung treo bức đại tự “Vạn cổ anh linh”. Tương truyền, đây còn là nơi đặt mộ của bà Bát Nạn tướng quân Vũ Thị Thục. Cùng với kiến trúc đặc sắc, đền Tiên La còn lưu giữ nhiều đồ tế khí, đồ thờ có niên hạn từ thời Trần, Lê và được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1986. Hàng năm, cứ vào dịp tháng 3 âm lịch, người dân lại mở lễ hội Tiên La, tục gọi là lễ “giỗ mẹ tháng ba” để tri ân công đức, giáo dục truyền thống yêu nước trong các tầng lớp nhân dân.

 Lễ hội Tiên La diễn ra từ ngày 10/3 âm lịch hàng năm với nhiều hoạt động

mang đậm nét văn hóa truyền thống của dân tộc

     Ðền Tiên La là một trong số ít ngôi đền có kiến trúc đá đồ sộ bậc nhất vùng châu thổ sông Hồng. Sự độc đáo của nghệ thuật kiến trúc và thế đất thiêng huyền bí của gò Kim Quy, nơi tọa lạc của ngôi đền đã tạo ra sự cộng hưởng diệu huyền, có sức hút khôn lường du khách muôn phương tìm về như một sự hội tụ các giá trị nhân văn trong tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu của người Việt. Về với lễ hội Tiên La, du khách sẽ có nhiều ấn tượng đẹp với nhiều nghi thức tế lễ. Trong đó, nổi bật nhất là lễ rước nước trên sông được coi là loại hình văn hóa dân gian, một nghi thức tâm linh đặc biệt, biểu hiện tín ngưỡng cầu nước của nhân dân sống với nền văn minh lúa nước sông Hồng. Nghi lễ này còn có ý nguyện cầu mong tổ tiên trợ giúp cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Không những thế, du khách sẽ được chìm đắm trong những kiến trúc cổ kính mà ít nơi nào có được.

     Gần 2.000 năm qua, Tiên La không chỉ là ngôi đền gắn bó mật thiết với nhân dân địa phương, mà còn là nơi sinh hoạt tâm linh, nơi gửi gắm bao ước nguyện của con dân Đại Việt. Theo phong tục cổ truyền, định lệ hàng năm, ngày 10/3 âm lịch là ngày khai mạc và tổ chức lễ hội đền Tiên La. Đây là dịp để các tầng lớp nhân dân trong xã, đồng bào, du khách thập phương trong và ngoài nước về đây thắp hương tưởng niệm, tỏ lòng tri ân nữ anh hùng dân tộc. Đồng thời, thông qua đó giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu nước, niềm tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng bất khuất, kiên cường chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam anh hùng.

Hoàng Thủy